Stijve of manke oudere hond

Bijna elke hond boven de acht krijgt er in meer of mindere mate mee te maken: gewrichten die slijten. Het gekke is dat eigenaren het zelden als pijn herkennen. “Hij wordt gewoon een dagje ouder” hoor ik vaak — en dan blijkt diezelfde hond na twee weken pijnstilling ineens weer de trap op te rennen. Op deze pagina staat wat je zelf kunt doen, wat er van supplementen te verwachten valt, en waar de grens ligt.

Wat is artrose precies?

Bij een stijf ouder dier gaat het bijna altijd om artrose: het kraakbeen in het gewricht slijt. Daarbij loopt vaak een ontstekingsreactie mee, en dat is wat pijn doet bij het bewegen. Op den duur kunnen de botranden zelfs iets vervormen, in een poging het gewricht stabieler te maken.

Soms zit het in één gewricht, maar meestal in meerdere tegelijk. Heupen, knieën, ellebogen en polsen zijn de gebruikelijke verdachten. En nee, het is geen “gewoon ouderdom waar niets aan te doen is” — dat is precies het misverstand dat honden onnodig lang met pijn laat lopen.

Hoe herken je artrose bij je hond?

Manklopen is het duidelijke signaal, maar het komt meestal pas laat. Wat je eerder ziet: langzaam opstaan na het liggen, de eerste honderd meter stijf lopen en daarna soepeler worden, aarzelen bij de trap of bij het in de auto springen, minder zin in lange wandelingen, en ’s avonds onrustig verliggen in de mand.

Bij honden die aan één poot slepen of duidelijk hinken, kijk dan ook even bij manklopen bij de hond — niet elke kreupele hond heeft artrose, en een gescheurde kruisband of een ontsteking vraagt iets heel anders.

Bij katten ziet het er anders uit: die gaan zelden mank lopen. Die springen niet meer op het aanrecht, kiezen een lagere slaapplek, of worden chagrijnig als je ze aanraakt. Meer daarover staat op pijn in de rug bij de kat.

Het grootste effect kost geen geld

Voordat we het over potjes hebben: de twee dingen die het meest uitmaken bij een artrosehond zijn gewicht en beweging. Elke kilo te veel is elke stap extra belasting. Onderzoek bij honden met heupartrose laat zien dat afvallen alleen al de kreupelheid meetbaar vermindert — vergelijkbaar met wat een pijnstiller doet.

En beweging: niet één lange wandeling in het weekend, maar elke dag meerdere korte rondjes. Een gewricht dat beweegt wordt gesmeerd; een gewricht dat stilstaat wordt stijver. Zwemmen is ideaal als je hond het leuk vindt. Moet je hond afvallen, dan helpt deze pagina over afvallen je op weg.

Welke supplementen zijn onderbouwd?

Eerlijk antwoord: het bewijs is voor de meeste supplementen matig. Dat betekent niet dat ze niets doen, wel dat je er geen wonderen van moet verwachten en het effect pas na zes tot acht weken beoordeelt.

Omega-3 vetzuren (visolie) hebben van alle supplementen het beste onderzoek achter zich: meerdere studies laten minder kreupelheid en minder pijnstillergebruik zien. Let op de hoeveelheid EPA en DHA op het etiket, niet op de hoeveelheid olie.
Groenlipmossel komt daar vlak achter en zit vaak in combinatiepreparaten.
Glucosamine en chondroïtine zijn het bekendst en het slechtst onderbouwd. Ze zijn veilig, ze werken bij sommige honden, en bij andere merk je niets.

Een combinatie die je vaak ziet is Flexasan Advanced, met een visoliesupplement erbij. Begin met één ding tegelijk en houd zes weken vol, anders weet je achteraf niet wat er hielp.

Wat mag je verwachten, en wanneer?

Supplementen geef je dagelijks, en je beoordeelt pas na een maand of zes weken of er iets veranderd is. In de meeste gevallen wordt een hond een stuk soepeler en vrolijker. Slaat het aan, dan is het advies om ermee door te gaan — niet een kuurtje van drie maanden, maar blijven geven.

Helpt het onvoldoende, dan is aanvullende pijnstilling aan de beurt. Blijf het supplement dan tóch geven: er is aangetoond dat je daarmee minder van de zware medicatie nodig hebt, en dat scheelt op de lange duur.

En CBD?

CBD-olie is het snelst groeiende schap in de dierenwinkel en de vraag komt bijna wekelijks langs. Er zijn twee kleine studies bij honden met artrose die een gunstig effect laten zien, en er zijn er evenveel die niets vinden. Het is dus niet onzin, maar het is ook geen vervanging voor een echte pijnstiller. Gebruik je het, kies dan een product dat voor dieren gemaakt en gedoseerd is, zoals deze hennepolie met CBD voor grote honden, en meld het bij je dierenarts. CBD beïnvloedt de leverenzymen die ook medicijnen afbreken.

Fysiotherapie en hydrotherapie

Naast middelen helpt fysiotherapie of hydrotherapie bij sommige honden echt goed, zeker als er al spieren verdwenen zijn rond een pijnlijk gewricht. Dat is niet mijn vakgebied, dus daarvoor verwijs ik je door naar een dierenfysiotherapeut. Zwemmen onder begeleiding is voor veel artrosehonden de vriendelijkste manier om in conditie te blijven.

Nooit menselijke pijnstillers

Dit is de belangrijkste alinea van deze pagina. Geef je hond nooit paracetamol, ibuprofen, of naproxen uit je eigen medicijnkastje. Ibuprofen veroorzaakt bij honden maagzweren en nierschade, soms al na één tablet. Voor katten geldt het nog sterker: die kunnen paracetamol en aspirine niet afbreken. Wat wél kan en wat een dierenarts voorschrijft, staat op pijnstillers voor de hond.

Wanneer een pijnstiller op recept aan de beurt is

Werken gewicht, beweging en supplementen onvoldoende, dan is je hond toe aan een echte pijnstiller: een NSAID. Metacam, Novacam, Rimadyl, Carprodyl — er zijn er veel. Die zijn alleen op recept te krijgen, en alleen nadat een dierenarts je hond zelf onderzocht heeft.

Zo’n middel geef je in principe levenslang, en dat vraagt wel wat van de nieren en de lever. Daarom begin je er niet preventief mee, maar pas als de kwaliteit van leven er echt onder lijdt. Je hond wordt er misschien iets minder oud mee. Ik vind zelf dat minder pijn zwaarder weegt dan een paar maanden extra: kwaliteit boven kwantiteit.

Zijn ook de NSAID’s niet meer genoeg, dan is er nog prednison. Eerlijk: dat is geen fijn middel, maar het werkt krachtig en kan in de laatste levensfase nog een paar goede maanden geven. Reken dan wel op maanden, geen jaren. De stap daarna is voor veel eigenaren euthanasie, en juist omdat het koppie nog helemaal goed werkt is dat een zware beslissing.

Wanneer je beter even kunt appen

App ons als je hond ineens niet meer op een poot staat, als er zwelling of warmte in een gewricht zit, als hij ’s nachts niet meer kan liggen van de pijn, of als de stijfheid binnen een paar dagen erger wordt in plaats van geleidelijk over maanden. Een goede pijnstiller op recept doet in die gevallen in twee dagen wat een supplement in twee maanden niet doet — en dat scheelt je hond een hoop.